Cải tiến LÒ ĐỐT TRẤU MÁY SẤY LÚA

(Số 4 năm 2011)

 

  Lương Văn Thanh

Liên hiệp các Hội KHKT TG

 

 

HIỆN TRẠNG LÒ ĐỐT TRẤU MÁY SẤY LÚA Ở ĐBSCL

Trấu vốn là chất đốt rẻ tiền, giá trấu năm 2010 trung bình khoảng 100-150 đồng/kg. Dù vận chuyển từ nhà máy xay đến lò sấy lúa thông thường bằng ghe là rẻ nhất cũng làm chi phí mua trấu đốt cho lò sấy có thể lên tới 150-200 đồng/kg trấu.

Các lò sấy lúa ở ĐBSCL đều dùng trấu làm chất đốt để cung cấp nhiệt, mức tiêu hao trấu cho máy sấy vĩ ngang được xác định thực tế ở mức bình quân 6,25kg trấu/tấn lúa.giờ theo mô hình lò đốt trấu truyền thống.

Đến tháng 6 năm 2010, tỉnh Tiền Giang có 307 máy sấy lúa, tất cả đều theo mô hình lò đốt trấu truyền thống (theo báo cáo của Sở NN&PTNT).

Một lò sấy 10 tấn lúa/mẻ, mỗi mẻ sấy trung bình mất 10 giờ sẽ tiêu thụ 625kg trấu, chi phí đốt trấu từ 93.750-125.000 đồng/mẻ.

Tính ra muốn sấy khô 10 tấn lúa phải tốn chi phí trấu là 9,375-12,5 đồng/kg lúa. Với chi phí sấy bằng 5% giá lúa ướt thì với giá lúa ướt tạm tính 4.000 đồng/kg thì chi phí sấy là 200 đồng/kg lúa. Vậy chi phí trấu chiếm từ 4,68-6,25% giá sấy lúa thuê.

Trước đây, các lò đốt trấu truyền thống cho máy sấy lúa đều theo mô hình do trường Đại học Nông Lâm TP.HCM chuyển giao, với mức tiêu thụ trấu 6,25kg trấu/tấn lúa.giờ. Một số nơi mô phỏng mô hình này nhưng không tiếp cận tài liệu kỹ thuật nên tiêu thụ đốt trấu cao hơn.

 

GIẢI PHÁP CẢI TẠO LÒ ĐỐT TRẤU CHO MÁY SẤY LÚA

Kỹ thuật khí hóa sinh khối hiện phổ biến trên thế giới, tuy nhiên có rất ít tài liệu về khí hóa trấu được công bố và phổ biến cho lò sấy lúa.

Năm 2009-2010, dự án Nâng cao đời sống ở Trà Vinh do cơ quan CIDA (của Canada) tài trợ, các chuyên gia của dự án đã từng bước nghiên cứu thực hiện nội dung cải tạo máy sấy lúa vĩ ngang cho nông dân có đầu tư máy sấy lúa do dự án hỗ trợ vốn. Thành công nghiên cứu chỉ thực hiện có kết quả đối với 8 máy sấy 10 tấn/mẻ và 2 máy sấy lúa 15 tấn/mẻ trong giai đoạn từ tháng 10/2009 đến tháng 10/2010 thì dự án kết thúc.

Như vậy, hầu hết các lò sấy lúa ở ĐBSCL chưa tiếp cận với cải tiến này. Với mong muốn phổ biến thông tin khoa học kỹ thuật, chúng tôi công bố kết quả này để phổ biến tiến bộ trong lò đốt trấu máy sấy lúa.

Phần cải tạo lò đốt trấu cho máy sấy lúa có 2 phần, mục đích chuyển giao công nghệ lò đốt trấu cho nông dân đầu tư:

Phần1: Giảm giá thành đầu tư lò đốt trấu cho máy sấy lúa.

Phần 2: Nâng cao hiệu suất nhiệt của lò đốt trấu máy sấy lúa để giảm hao trấu bằng kỹ thuật khí hóa trấu.

 

NỘI DUNG THỰC HIỆN:

Thực hiện 2 nội dung:

 

Phần1: Giảm giá thành đầu tư lò đốt trấu cho máy sấy lúa.

Gồm các nội dung xây lò đốt:

(1) Sử dụng bổ sung gạch xây dựng (đất nung) 4 lỗ cho vách lò tại phần buồng đốt trấu, trong khi lò đốt trấu truyền thống sử dụng 100% gạch chịu lửa.

 

Phần 2: Nâng cao hiệu suất nhiệt của lò đốt trấu máy sấy lúa để giảm hao trấu bằng cách áp dụng kỹ thuật khí hóa trấu.

(1) Giảm kích thước ghi lò bằng thép: giảm bề rộng ghi, giảm bề dài ghi.

(2) Làm thêm hộp nung trấu thành khí cháy, bằng thép, đặt phía trên tiếp giáp với ghi trấu. Với phần hộp nung này, lợi dụng nhiệt buồng đốt để bốc khí cháy và đốt khí này thành nhiệt.

(3) Cung cấp gió thứ cấp để đốt cháy khí bốc: nhờ các lỗ cấp gió ở 2 vách hông và trên nóc phần buồng đốt cho nên khí trấu bốc lên sẽ bị đốt cháy tạo ra nhiệt lượng. Gió thứ cấp qua các lỗ của viên gạch 4 lỗ và các khe hở ở nóc buồng đốt sẽ đốt khí cháy. Gió thứ cấp còn làm nguội các viên gạch mà nó đi qua nên gạch không bị nhiệt độ cao làm chảy.

(4) Nóc lò gác gạch chịu lửa hoặc gạch thẻ (không cần xây) và dùng dale bê tông (ở ngăn buồng ra khí cháy) thay vì dùng gạch chịu lửa hoàn toàn.

 

KẾT QUẢ KHẢO SÁT THỰC TẾ:

(1) Hiệu suất nhiệt lò đốt cải tiến của trấu đạt đến 80-85%.

(2) Ngọn lửa cháy màu đỏ có lẫn màu xanh, rất trong suốt.

(3) Nhiệt độ gió sấy ổn định 430 ± 20C.

(4) Tro trấu nhỏ mịn, 40% tro có màu đen pha xám trắng.

(5) Hiệu quả kinh tế lò sấy 10 tấn/mẻ, xem bảng sau:

 

STT

Nội dung

Chưa cải tạo lò đốt

Đã cải tạo lò đốt

1

Giá vật tư năm 2010:

 

Không

 

 Vách hông buồng đốt

Gạch xây dựng 4 lổ; đồng/viên = 450

Gạch chịu lửa;  đồng/viên         = 4700

100% gạch chịu lửa

Gác nóc buồng đốt

Trấu đốt; đồng/kg trấu              = 150-200

-

-

Thông số lò:

Chưa cải tạo lò đốt

Đã cải tạo lò đốt

2

Tiêu hao trấu sấy;

kg trấu/tấn lúa.giờ :

 

6,25 – 6,875

(100%)

 

2,678

(43%)

3

Diện tích ghi đốt, m2

0,65

0,54

4

Bề rộng ghi, m

0,8

0,6

5

Góc nghiêng ghi, độ

48-60

48

6

Hộp tạo khí trấu

Không

7

Lổ gió sơ cấp buồng đốt

Qua khe hở các lá ghi

Qua khe hở các lá ghi

8

Lổ gió thứ cấp buồng đốt:

 

Qua khe hở các lá ghi

-Gạch lổ hông buồng đốt

-Khe hở gạch xếp nóc lò

9

Ngọn lửa cháy

Đỏ 100%

Đỏ 80% + 20% Xanh

 

10

Khả năng sinh bụi

Còn 10-15% bụi tro trấu

Không có bụi tro trấu

11

Phá tro đóng cục

Trên lá ghi

Phá vỡ tro ở lá ghi và hộp tạo khí

12

Biện pháp cải tiến cần có

Bộ phận cào tro trên ghi

Bộ phận phá vỡ tro hộp tạo khí

12

Chi phí trấu cho 1 mẻ sấy 10 tấn lúa (10giờ)

625 – 680 kg/mẻ

260-267 kg/mẻ

 

THÔNG TIN TỪ CHỦ ĐẦU TƯ:

Theo chủ đầu tư lò sấy (Ô. Lữ Văn Cường, ấp Giồng Tranh, xã Ngãi Xuyên, huyện Trà Cú, Trà Vinh) ngày 15/11/2010, người có sử dụng lò sấy cũ và đã được dự án CIDA hỗ trợ vốn làm thêm 1 lò sấy 10 tấn/mẻ mới (tháng 7/2010) báo cáo:

- Tỉ lệ tấm (gãy gạo khi xay lúa) giảm so với lò kiểu cũ: sấy lò cũ nếu 100% thì lò cải tiến gạo gãy là 40%.

- Màu của tro trấu: đốt lò cũ tro đen 100% và tro còn nguyên vỏ, đốt lò cải tiến thì tro có màu trắng 70% và tro mịn.

- Lò đốt trấu sấy 8 tấn/mẻ cũ: tiêu hao trấu đốt 5,5kg trấu/tấn lúa.giờ.

- Lò đốt trấu cải tiến, sấy 10 tấn/mẻ mới: tiêu hao trấu đốt 2,7kg trấu/tấn lúa.giờ.

 

KẾT LUẬN:

(1) Chỉ có lò đốt trấu tầng sôi là cho trấu cháy kiệt, nhưng chi phí đầu tư rất đắt.

(2) Thành công cải tạo lò trấu cho máy sấy vĩ ngang theo hướng đốt có khí hóa trấu này đã mở ra hướng mới tiết kiệm trấu cho máy sấy vĩ ngang hiện nay. Tiết kiệm ở kết cấu lò cải tiến và sử dụng gạch xây dựng kèm với gạch chịu lửa.

Cần có kinh phí hỗ trợ chuyển giao công nghệ khí hoá cho các lò sấy ở Tiền Giang nhằm hợp lý hoá sản xuất trong nghề sấy lúa ở ĐBSCL hiện nay.

Các bài cùng số khác

Xem tập san ở số   năm